- organisatieopstellingen
- systematisch werk - wat is dat?
- systematisch kijken naar organisaties
- de methode - hoe werkt het?
- voorbeelden van vraagstellingen waarbij een organisatieopstelling uitkomst kan bieden
- ervaar het zelf
Organisatieopstellingen
Organisatie-opstellingen vormen een doeltreffende methode om inzicht te krijgen in de veelal verborgen
dynamieken die binnen organisaties kunnen spelen. Organisatie-opstellingen geven verrassende en vaak
onverwachte inzichten over werkgerelateerde problemen en strategische managementvraagstukken. Ze zijn
een bron van inspiratie voor iedereen die in of met organisaties werkt.
Systemisch werk – Wat is dat?
Systemisch werk beziet een individu altijd als onderdeel van een groter systeem. Het werk heeft zijn basis
binnen de gezinstherapie, waar de aanpak steeds weer mooie resultaten opleverde.Vanwege de kracht en de
eenvoud van opstellingen mag de methode zich de laatste jaren in een groeiende belangstelling en bredere
toepassing verheugen, onder andere in de samenhang van persoonlijke ontwikkeling en organisatieadvies.
Systemisch werk betekent waarnemen vanuit een systemisch perspectief en het toepassen van opstellingen
om inzichten en oplossingen te vinden voor verstoorde verhoudingen dan wel te anticiperen op beoogde
veranderingen in situaties.
Systemisch kijken naar organisaties
Organisatieopstellingen kunnen als diagnose-instrument helpen bij de vraag: wat is er in deze organisatie aan
de hand? Wat komt er niet aan het licht maar heeft wel invloed op het functioneren? Welke zaken worden
niet uitgesproken?
Zo kan het ook een ondersteuning bieden als ontwerpinstrument of bij het onderzoeken van de uitwerking
van verschillende strategische scenario’s of nieuwe ontwikkelingen.
Tenslotte kunnen ze ook als veranderinstrument ingezet worden. Een opstelling brengt dan iets teweeg in de
organisatie, bijvoorbeeld wanneer een andere structuur wordt gevonden of toegepast.
De methode - Hoe werkt het
Iemand uit een organisatie met een vraagstuk (bijvoorbeeld: hoe kan ons project beter slagen?) verheldert
met de begeleider van de opstelling welke personen, functies, concepten en andere elementen voor zijn
vraag relevant zijn. Bijvoorbeeld: de projectleider, de opdrachtgever, de baas van de projectleider, de afne-
mers en misschien ook het projectdoel. Inhoudelijk wordt er daarbij door de case-inbrenger zo weinig moge-
lijk over het verloop van het project tot nu toe gezegd.
Vervolgens kiest de case-inbrenger uit de kring van overige deelnemers personen uit die de verschillende
elementen van het systeem representeren. Die representanten hoeven daar niets speciaals voor te doen, be-
halve te weten welk element ze representeren. De representanten weten inhoudelijk dus niets over de organi-
satie of over het project dat opgesteld gaat worden.
Daarna ontstaat de eigenlijke opstelling: intuïtief plaatst de case-inbrenger de representanten ten opzichte
van elkaar in de ruimte. Dan gebeurt er iets opmerkelijks, en tot nu toe onverklaarbaars. Onmiddellijk voelen
de opgestelde representanten hoe het veld van relaties, waar ze zich in bevinden, in dit uitgebeelde systeem
is. Dit veld van relaties blijkt vrijwel altijd in hoge mate overeen te komen met de werkelijke organisatiesitu-
atie. Beelden en inzichten springen naar voren over verbanden, belemmeringen maar ook mogelijkheden in
het organisatiesysteem.
Door posities van representanten te veranderen, ontbrekende of buitengesloten elementen toe te voegen en
soms door relaties in de opstelling te benoemen is het mogelijk om te kijken naar goede oplossingen voor
de ingebrachte case. Als de opstelling oplossingen laat zien (en dit proces wordt door de begeleider onder-
steunt) gaat er in het systeem weer energie stromen en krijgt de case-inbrenger beelden mee van hoe een
mogelijke vruchtbare constellatie er uit zou kunnen zien.
Voorbeelden van vraagstellingen waarbij een organisatieopstelling uitkomst kan bieden:
- Leiderschapsvraagstukken
- (voorbereiding) opvolgingsvraagstukken
- Bij (voorgenomen) fusie, overname of oprichting van bedrijven
- Helderheid in conflicten
- Marketingvraagstukken, zoals markt- of productontwikkeling• Gebrekkige communicatie binnen organisaties
- Slecht functioneren van een bepaalde afdeling
- Hoog verloop van functies
Ervaar het zelf!
Voor hen die een concreet thema willen inbrengen zal een opstelling nieuwe inzichten en mogelijk oplos-
singsrichtingen geven. Maar alleen al het bijwonen van een opstelling is een bijzondere ervaring, mede
omdat de thema’s die worden behandeld meestal ook in één of andere vorm in uw eigen organisatie kunnen
spelen. Deze ervaring wordt nog rijker wanneer u wordt gevraagd als representant voor iemand of iets te
fungeren, wat u overigens altijd mag weigeren.
Als u meer over dit onderwerp wilt weten, dan is een workshop interessant voor u!
